Ποια η διαφορά του ψυχολόγου, του ψυχοθεραπευτή, του συμβούλου ψυχικής υγείας και του ψυχιάτρου στην Ελλάδα;

Η διάκριση μεταξύ των επαγγελματιών ψυχικής υγείας δεν είναι πάντα ξεκάθαρη, γεγονός που συχνά δημιουργεί σύγχυση σε άτομα που αναζητούν ψυχοθεραπεία στην Αθήνα, στην Ελλάδα ή και σε ευρωπαϊκό πλαίσιο. Παρακάτω παρουσιάζονται οι βασικές διαφορές μεταξύ ψυχολόγου, ψυχοθεραπευτή, συμβούλου ψυχικής υγείας και ψυχιάτρου, όπως ισχύουν στη χώρα μας.

Ψυχολόγος

Ο ψυχολόγος είναι επαγγελματίας ψυχικής υγείας με βασικό πτυχίο Ψυχολογίας (BSc) από ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο ή από πανεπιστήμιο του εξωτερικού, αναγνωρισμένο από τον Δ.Ο.Α.Τ.Α.Π. Επιπλέον, διαθέτει Άδεια Ασκήσεως Επαγγέλματος, η οποία εκδίδεται από το Ελληνικό Κράτος μέσω των κατά τόπους Διευθύνσεων Επαγγελμάτων Υγείας. Οι προϋποθέσεις αυτές ισχύουν για κάθε ψυχολόγο στην Αθήνα και στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Η νόμιμη χρήση του τίτλου «ψυχολόγος» προϋποθέτει αποκλειστικά τα παραπάνω κριτήρια. Η απλή εγγραφή σε επαγγελματικούς συλλόγους, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό, χωρίς αναγνωρισμένο πτυχίο και άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, δεν αρκεί για να χαρακτηρίζεται κάποιος ως ψυχολόγος.

Ο ψυχολόγος μπορεί να είναι και ψυχοθεραπευτής, εφόσον έχει ολοκληρώσει εξειδικευμένη εκπαίδευση σε κάποια μορφή ψυχοθεραπείας (όπως ψυχαναλυτική, γνωσιακή-συμπεριφοριστική, συστημική, μέσω τέχνης ή σώματος). Αν δεν διαθέτει τέτοια εκπαίδευση, δεν μπορεί να ασκεί υπεύθυνα το έργο της ψυχοθεραπείας, καθώς το βασικό πτυχίο Ψυχολογίας παρέχει γενικές επιστημονικές γνώσεις και όχι τις εξειδικευμένες κλινικές δεξιότητες που απαιτεί η ψυχοθεραπευτική πρακτική.

Στην Ελλάδα, η ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση δεν αποτελεί νομικά υποχρεωτική προϋπόθεση για την άσκηση της ψυχοθεραπείας από ψυχολόγο. Για τον λόγο αυτό, όσοι αναζητούν ψυχοθεραπεία στην Αθήνα, Ελλάδα ή απο το εξωτερικό καλό είναι να διερευνούν την εκπαίδευση και την εμπειρία του επαγγελματία πριν τον επιλέξουν.

Τέλος, πολλοί ψυχολόγοι δραστηριοποιούνται σε τομείς εκτός ψυχοθεραπείας, όπως η ακαδημαϊκή διδασκαλία, η έρευνα, η χάραξη πολιτικών ψυχικής υγείας ή η διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού.

Σύμβουλος ψυχικής υγείας

Ο σύμβουλος ψυχικής υγείας δεν διαθέτει βασικό πτυχίο Ψυχολογίας. Το προπτυχιακό του υπόβαθρο μπορεί να προέρχεται από διαφορετικό επιστημονικό πεδίο (όπως φιλολογία, μαθηματικά ή πληροφορική), ενώ ενδέχεται να έχει αποκτήσει μεταπτυχιακές ή διδακτορικές σπουδές σχετικές με την ψυχολογία.

Συνήθως, ο σύμβουλος ψυχικής υγείας δραστηριοποιείται στον χώρο της ψυχοθεραπείας ή της συμβουλευτικής. Για την υπεύθυνη άσκηση του έργου αυτού, απαιτείται ολοκληρωμένη εκπαίδευση σε συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, όπως για παράδειγμα η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία. Ωστόσο, στην Ελλάδα δεν υπάρχει σαφές θεσμικό πλαίσιο που να καθιστά την εκπαίδευση αυτή υποχρεωτική, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσεκτική ενημέρωση του ενδιαφερόμενου πριν ξεκινήσει συνεργασία.

Ψυχίατρος

Ο ψυχίατρος είναι ιατρός, απόφοιτος Ιατρικής Σχολής, με ειδικότητα στην Ψυχιατρική. Έχει τη δυνατότητα ιατρικής διάγνωσης και συνταγογράφησης φαρμακευτικής αγωγής. Ο ψυχίατρος μπορεί να ασκεί και ψυχοθεραπεία, εφόσον έχει ολοκληρώσει αντίστοιχη εκπαίδευση, όπως ισχύει και για τους ψυχολόγους και τους συμβούλους ψυχικής υγείας.

Και στην περίπτωση του ψυχιάτρου, η ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση δεν αποτελεί νομική προϋπόθεση στην Ελλάδα. Συνεπώς, όποιος αναζητά ψυχοθεραπευτική υποστήριξη από ψυχίατρο καλό είναι να ενημερώνεται για το είδος και το βάθος της εκπαίδευσής του. Πολλοί ψυχίατροι, όπως και ψυχολόγοι, δραστηριοποιούνται επίσης στην έρευνα, τη διδασκαλία και την προαγωγή της ψυχικής υγείας σε πληθυσμιακό επίπεδο.